ماده‌ی گذشته‌ی معلوم (به انگلیسی: past active participle) یکی از شش ماده‌ی فعل در زبان فارسی‌ست. این ماده با افزودن پس‌وند «ه» (e) به بن گذشته ساخته می‌شود. به بیان دیگر، با گرفتن «ن» (an) از مصدر و افزودن «ه».

مصدر بن گذشته ماده‌ی گذشته‌ی معلوم
رفتن رفت رفته
دیدن دید دیده
بودن بود بوده
نوشتن نوشت نوشته
گذشتن گذشت گذشته

از آنجا که باب پیشفرض فعل، باب «معلوم» است، معمولا بخش «معلوم» از نام کامل حذف می‌شود و به جای «ماده‌ی گذشته‌ی معلوم» از نام کوتاه‌تر «ماده‌ی گذشته» استفاده می‌گردد.

ماده‌ی گذشته‌ی معلوم را معمولا اسم مفعول و در کتابهای تخصصی‌تر، صفت فاعلی گذشته می‌نامند اما هیچکدام از این دو اصطلاح مناسب نیستند. فعل «آمدن» ناگذرا (لازم) است و مفعول نمی‌گیرد. بنا بر این، نمی‌توان «آمده» را به «مفعول» ربط داده و «اسم مفعول» نامید. به همین ترتیب، فعل «خوردن» گذرا (متعدی) است و مفعول می‌گیرد. بنا بر این، خورده را نمی‌توان به «فاعل» ربط داده و «صفت فاعلی» نامید.

ساخت زمان

از میان ماده‌های فعل، تنها ماده‌ی گذشته‌ی معلوم در ساخت زمان به کار می‌رود. از جمله، زمانهای:

زمان نمونه‌ی صرف
گذشته‌ی نقلی رفته‌ام
گذشته‌ی پیشین رفته بودم

کاربردهای غیرفعلی

ماده‌ی گذشته‌ی معلوم به عنوان اسم و صفت نیز به کار می‌رود.

فعل ماده‌ی گذشته‌ی معلوم نمونه‌ی کاربرد
گذشتن گذشته روز گذشته
گذشته‌های دور
بستن بسته پنجره‌ی بسته
بسته‌ی پستی
فرستادن فرستاده فرستاده‌ی چین
گفتن گفته گفته‌های بزرگان