هدف
زبان فارسی یکی از پرمایهترین زبانها از نظر تنوع زمان و دارای یکی از باقاعدهترین نظامهای صرف فعل است. متأسفانه، تا آنجا که من دیدهام، در هیچکدام از کتابهای درسی و غیر درسی به همهی زمانهایی که در زبان فارسی وجود دارد، اشاره نشده. در این مجموعه خواهم کوشید تا گامی در این زمینه بر دارم.
در این مجموعه، افزون بر زمانهایی که در فارسی معیار وجود دارد، زمانهایی که در فارسی معیار:
- وجود ندارند اما در دیگر گویشهای فارسی وجود دارند،
- دیگر به کار نمیروند اما در دیگر گویشهای فارسی به کار میروند
نیز ذکر خواهد شد.
توجه آنچه در این مجموعه میآید لزومن منطبق با آنچه در دیگر کتابها و منبعها گفته شده، نیست. برای نمونه، در اینجا «رفته باشم» «گذشتهی نقلی التزامی» نامیده میشود، نه «گذشتهی التزامی»؛ البته، با ذکر دلیل.
نمونهها
برای زمانهای رایج نمونهجملههایی ذکر خواهد شد. از فارسی قدیم تنها در صورت لزوم نمونه خواهد آمد زیرا تأکید بر فارسی امروز است. دستمایهی نمونهها، کتابها و نشریههای مختلف و مهمتر از همه، اینترنت است که در آن بهتر میتوان سراغی از فارسی گفتاری گرفت.
الفبای فارسی-لاتینی
از آنجا که خط فارسی-عربی توانایی نشان دادن تلفظ را ندارد، از الفبای فارسی-لاتینی زیر برای نشان دادن تلفظ استفاده خواهد شد:
| لاتین | فارسی | نمونه | لاتین | فارسی | نمونه | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| â | آ | âb | آب | m | م | mâdar | مادر | |
| a | - | asb | اسب | n | ن | nâme | نامه | |
| b | ب | babr | ببر | o | - | omid | امید | |
| ch | چ | chub | چوب | ow | - | howle | حوله | |
| d | د | dust | دوست | p | پ | pâ | پا | |
| e | - | esm | اسم | r | ر | rang | رنگ | |
| f | ف | fekr | فکر | s | س | sefid | سفید | |
| g | گ | gol | گل | sh | ش | shir | شیر | |
| gh | غ، ق | ghâr | غار | t | ت، ط | tasallot | تسلط | |
| h | ح، ه | haft | هفت | u | - | kuh | کوه | |
| i | - | bist | بیست | v | و | varzesh | ورزش | |
| j | ج | jang | جنگ | y | ی | yek meydân |
یک میدان |
|
| k | ک | ketâb | کتاب | z | ذ، ز، ض، ظ | zur | زور | |
| kh | خ | khâstan | خاستن | zh | ژ | zhâle | ژاله | |
| khw | خو | khwâstan | خواستن | ` | ء، ع | ma`ni mâye` shey` |
معنی مایع شیء |
|
| l | ل | lebâs | لباس | |||||
سخن آخر
کار نوشتن این مجموعه به پایان نرسیده و به یاری خدا، به تدریج کامل خواهد شد. اگر:
- پیشنهاد، انتقاد یا ذکرکرد اشتباهی دارید؛
- زمان یا زمانهایی را میشناسید که در فارسی معیار نیست و در این مجموعه نیز نیامده اما در گویشی که شما میشناسید هست؛
- برخی از زمانهایی که در فارسی معیار نیست اما در این مجموعه آمده، در گویشی که شما میشناسید نیز هست؛
حتمن با من در میان بگذارید. پیشاپیش سپاسگزارم.