هدف

زبان فارسی یکی از پرمایه‌ترین زبانها از نظر تنوع زمان و دارای یکی از باقاعده‌ترین نظامهای صرف فعل است. متأسفانه، تا آنجا که من دیده‌ام، در هیچ‌کدام از کتابهای درسی و غیر درسی به همه‌ی زمانهایی که در زبان فارسی وجود دارد، اشاره نشده. در این مجموعه خواهم کوشید تا گامی در این زمینه بر دارم.

در این مجموعه، افزون بر زمانهایی که در فارسی معیار وجود دارد، زمانهایی که در فارسی معیار:

  • وجود ندارند اما در دیگر گویشهای فارسی وجود دارند،
  • دیگر به کار نمی‌روند اما در دیگر گویشهای فارسی به کار می‌روند

نیز ذکر خواهد شد.

توجه آنچه در این مجموعه می‌آید لزومن منطبق با آنچه در دیگر کتابها و منبعها گفته شده، نیست. برای نمونه، در اینجا «رفته باشم» «گذشته‌ی نقلی التزامی» نامیده می‌شود، نه «گذشته‌ی التزامی»؛ البته، با ذکر دلیل.

نمونه‌ها

برای زمانهای رایج نمونه‌جمله‌هایی ذکر خواهد شد. از فارسی قدیم تنها در صورت لزوم نمونه خواهد آمد زیرا تأکید بر فارسی امروز است. دستمایه‌ی نمونه‌ها، کتابها و نشریه‌های مختلف و مهمتر از همه، اینترنت است که در آن بهتر می‌توان سراغی از فارسی گفتاری گرفت.

الفبای فارسی-لاتینی

از آنجا که خط فارسی-عربی توانایی نشان دادن تلفظ را ندارد، از الفبای فارسی-لاتینی زیر برای نشان دادن تلفظ استفاده خواهد شد:

لاتین فارسی نمونه لاتین فارسی نمونه
â آ âb آب m م mâdar مادر
a - asb اسب n ن nâme نامه
b ب babr ببر o - omid امید
ch چ chub چوب ow - howle حوله
d د dust دوست p پ پا
e - esm اسم r ر rang رنگ
f ف fekr فکر s س sefid سفید
g گ gol گل sh ش shir شیر
gh غ، ق ghâr غار t ت، ط tasallot تسلط
h ح، ه haft هفت u - kuh کوه
i - bist بیست v و varzesh ورزش
j ج jang جنگ y ی yek
meydân
یک
میدان
k ک ketâb کتاب z ذ، ز، ض، ظ zur زور
kh خ khâstan خاستن zh ژ zhâle ژاله
khw خو khwâstan خواستن ` ء، ع ma`ni
mâye`
shey`
معنی
مایع
شیء
l ل lebâs لباس

سخن آخر

کار نوشتن این مجموعه به پایان نرسیده و به یاری خدا، به تدریج کامل خواهد شد. اگر:

  • پیشنهاد، انتقاد یا ذکرکرد اشتباهی دارید؛
  • زمان یا زمانهایی را می‌شناسید که در فارسی معیار نیست و در این مجموعه نیز نیامده اما در گویشی که شما می‌شناسید هست؛
  • برخی از زمانهایی که در فارسی معیار نیست اما در این مجموعه آمده، در گویشی که شما می‌شناسید نیز هست؛

حتمن با من در میان بگذارید. پیشاپیش سپاسگزارم.