1. فعل ضمیری چیست؟
  2. چرا بر روی فعلهای ضمیری این نام را گذاشته‌اند؟
  3. آیا زبان فارسی نیز فعل ضمیری دارد؟
  4. چرا فعل بازتابی مترادف فعل ضمیری نیست؟
  5. فعل بازتابی چه تفاوتی با فعل برگشتی دارد؟

برخی فعلها همواره همراه با ضمیر مفعولی به کار می‌روند. از آنجا که برای صرف این فعلها از ضمیر بازتابی استفاده می‌شود، به این دسته از فعلها «فعل بازتابی» یا «فعل انعکاسی» نیز می‌گویند اما همان طور که در ادامه خواهیم دید، مفعول این فعلها همیشه «خود» شخص نیست و گاه معنای «همدیگر» و «یکدیگر» را می‌رساند. بنا بر این، نمی‌توان مجموعه‌ی این فعلها را «بازتابی» نامید. به بیان دقیقتر می‌توان گفت، فعل بازتابی زیرمجموعه‌ای از فعلهای ضمیری است.

فعل ضمیری در زبان فارسی نیز وجود دارد اما دامنه‌ی کاربرد آن با زبان فرانسوی متفاوت است. برای نمونه، در فعل «خوش آمدن» که به صورت «خوشم آمد»، «خوشت آمد»، ... صرف می‌گردد، فعل همواره با ضمیر مفعولی به کار می‌رود. «خوشت آمد» مترادف «تو را خوش آمد» است.

فعل بازتابی

جدول زیر صرف فعل se laver (خود را شستن) را در زمان حال ساده نشان می‌دهد. از آنجا که مفعول فعل «شستن» خود شخص است یا به بیان دیگر، نتیجه‌ی فعل «شستن» به خود فاعل باز می‌گردد، این دسته از فعلهای ضمیری را «فعل بازتابی» (verbe réfléchi) می‌نامند.

je me lave
خودم را می‌شویم
nous nous lavons
خودمان را می‌شوییم
tu te laves
خودت را می‌شویی
vous vous lavez
خودتان را می‌شویید
il/elle/on se lave
خودش را می‌شوید
ils/elles se lavent
خودشان را می‌شویند

اگر حرف آغازین فعل یک واکه یا h بیصدا باشد، ضمیرهای بازتابی me و te و se با فعل ادغام می‌گردند. جدول زیر صرف فعل s'amuser را در زمان حال ساده نشان می‌دهد.

je m'amuse nous nous amusons
tu t'amuses vous vous amusez
il/elle/on s'amuse ils/elles s'amusent

فعل برگشتی

در «فعل برگشتی» (verbe réciproque)، فاعل بیش از یک نفر است و عملی که از او سر می‌زند توسط دیگر فاعل یا فاعلها به او بر می‌گردد. در فعل بازتابی عمل فعل یک‌سویه است اما در فعل برگشتی عمل فعل دو یا چندسویه بوده و به تک تک اشخاص بر می‌گردد. برای ترجمه‌ی این دسته از فعلها می‌توان از واژه‌های «همدیگر»، «هم» و یا «یکدیگر» استفاده کرد. به نمونه‌های زیر توجه کنید.

Nous nous connaissons
همدیگر را می‌شناسیم
Nous nous aimons
همدیگر را دوست داریم
Ils se parlent
با هم حرف می‌زنند
Ils se regardent
به هم نگاه می‌کنند
Ces enfants se battent
این بچه‌ها همدیگر را می‌زنند
Ils se détestent
از همدیگر بدشان می‌آید