راهنما

این برنامه، صرفگر برخط فعلهای زبان فارسی‌ست. فعل دلخواه‌تان را به گونه‌ی مصدری‌اش وارد کنید و سپس، یا دکمه‌ی صرف کردن را بزنید یا کلید Enter صفحه‌کلیدتان را.

توجه همه‌ی بخشهای یک فعل مرکب باید با فاصله وارد بشوند. نمونه: بر داشتن، دوست داشتن، دست بر داشتن.

نامگذاریها

متأسفانه، هنوز کتابی که به همه‌ی زمانهای فارسی پرداخته باشد، نوشته نشده. نامگذاریها نیز، از کتاب به کتاب دگرگون است؛ افزون بر این آشفتگی، هیچکدام دربرگیرنده‌ی همه‌ی لفظهای علمی نیست؛ نه تنها در مورد زمانها که در مورد هرآنچه به فعل باز می‌گردد. در تلاشم پیرامون صرف فعل مجموعه‌ای فراهم آورم. برآمد کار تا کنون را می‌توانید در این بخش ببینید. در باره‌ی نامگذاری زمانها و نیز برابریابی مفهومهای زبانشناسی، کوشیده‌ام بهترینها را بر گزینم. برای نمونه:

  • هنگامی که در فارسی «گذشته» را داریم، نیازی به «ماضی» نیست. به همین ترتیب، واژه‌ی رایج «حال» به جای «مضارع» و واژه‌ی گویای «گزارشی» به جای «اخباری».
  • «استمراری» نامیدن زمان فعل «می‌رفت» که شاید به پیروی از زبان انگلیسی باشد، درست نیست؛ انگلیسی اصلا زمان فعل «می‌رفت» را ندارد!. در زبانهایی که این زمان را دارند (فرانسه، اسپانیایی، ایتالیایی، …) آن را «گذشته‌ی ناتمام» (imperfect) می‌نامند. همان طور که در کتاب «تاریخ زبان فارسی»، شادروان دکتر ناتل خانلری گفته‌اند، دلیل این نامگذاری این است که «می‌رفت» تنها بیانگر در جریان بودن فعل است و بر خلاف «رفت»، در مورد پایان یافتن فعل آگاهی نمی‌دهد. به هر روی، «ناتمام» نامیدن این زمان پیشنهاد بنده است. لفظ «استمراری» برای زمانهای «دارد می‌رود»، «داشت می‌رفت»، … مناسب است.
  • برای زمان فعل «رفته بود» به جای «ماضی/گذشته‌ی بعید» یا حتا فارسی‌تر آن: «گذشته‌ی دور» (که در برخی کتابها به کار رفته)، «گذشته‌ی پیشین» را که در کتاب شادروان دکتر ناتل خانلری آمده، بر گزیده‌ام؛ «پیشین» گویاتر است زیرا این نمود (aspect) بیانگر رخ دادن فعلی «پیش» از فعلی دیگر است: وقتی به خانه آمدم، پدرم رفته بود.
  • برای مفهوم participle در کتابهای درسی و همه‌ی کتابهایی که تا کنون دیده‌ام، از «صفت مفعولی» استفاده می‌شود که نادرست است. چگونه می‌توان «آمده» را که از فعلی ناگذرا (لازم، intransitive) مشتق می‌شود، به «مفعول» ربط داد؟ افزون بر این، با آن که participle می‌تواند به عنوان صفت هم به کار رود اما «صفت» نیست و از مشتقهای فعل است. برای بیان این مفهوم، «ماده» را بر گزیده‌ام که البته پیشنهاد بنده است.
Message
در حال انجام...