ویژگیها

زمان وجه نمود
گذشته التزامی نقلی

دستور ساخت

ماده‌ی گذشته‌ی فعل اصلی + فعل کمکی «بودن» به زمان حال ساده‌ی التزامی

صرف مثبت

صرف فعل «رفتن»
من رفته باشم ما رفته باشیم
تو رفته باشی شما رفته باشید
او رفته باشد ایشان رفته باشند
صرف فعل «کار کردن»
من کار کرده باشم ما کار کرده باشیم
تو کار کرده باشی شما کار کرده باشید
او کار کرده باشد ایشان کار کرده باشند

نام این زمان

در کتابهای دستور زبان فارسی، این زمان «گذشته‌ی التزامی» نامیده می‌شود اما به نظر نگارنده، «گذشته‌ی نقلی التزامی» نام مناسب‌تری برای این زمان است زیرا روش ساخت و نمود آن، کاملا مطابق با گذشته‌ی نقلی گزارشی‌ست. هر دو زمان با ماده‌ی گذشته و فعل کمکی «بودن» ساخته می‌شوند.

از نظر نمود نیز، هر دو یکی هستند. برای نمونه، «آنها این کار را کرده‌اند» در برابر «فکر نمی‌کنم آنها این کار را کرده باشند».

افزون بر این، دکتر خانلری در جلد دوم «تاریخ زبان فارسی» صفحه‌ی ۳۰۹، نشان داده‌اند که «برای وجه التزامی که مفهوم آن به زمان گذشته تعلق دارد، در آثار دوره‌ی اول فارسی دری» صورت خاصی وجود داشته (پیش‌وند «ب» + بن گذشته + شناسه‌ی گذشته + «ی»):

صرف منفی

صرف منفی با افزودن پیش‌وند «ن» به بن گذشته ساخته می‌شود.

صرف فعل «رفتن»
من نرفته باشم ما نرفته باشیم
تو نرفته باشی شما نرفته باشید
او نرفته باشد ایشان نرفته باشند
صرف فعل «کار کردن»
من کار نکرده باشم ما کار نکرده باشیم
تو کار نکرده باشی شما کار نکرده باشید
او کار نکرده باشد ایشان کار نکرده باشند

نمونه