زبان فارسی دو پس‌وند برای ساخت فعلهای جدید دارد:

-یدن (îdan-) -ستن (estan-)

پس‌وند «یدن»

با افزودن پس‌وند «-یدن» به واژه‌هایی از رسته‌های دستوری گوناگون از جمله اسم، صفت، بن حال و بن سببی می‌توان فعل ساخت:

اسم
  • ترس — ترسیدن
  • چرخ — چرخیدن
  • جنگ — جنگیدن
  • بوس — بوسیدن
  • نام — نامیدن
صفت
  • خشک — خشکیدن
  • ترش — ترشیدن
  • خیس — خیسیدن
بن حال
  • جُستن — جوی — جوییدن
  • جَستن — جه — جهیدن
  • رُستن — روی — روییدن
  • خفتن — خواب — خوابیدن
  • رشتن — ریس — ریسیدن
  • مشتن — مال — مالیدن
  • سختن — سنج — سنجیدن
بن سببی
  • خوران — خورانیدن
  • رسان — رسانیدن
  • خندان — خندانیدن

به فعلی که با پس‌وند کردن «-یدن» (îdan-) به بن سببی ساخته می‌شود، فعل سببی می‌گویند. به طور معمول، پس‌وند îdan- در این فعلها به ریخت dan- در می‌آید و این ریخت در فارسی نو رایج‌تر است. برای نمونه، «خوراندن» در برابر «خورانیدن» و «خنداندن» در برابر «خندانیدن».

در بسیاری از زبانها، فعلهای جدید با پس‌وند ساخته می‌شوند و بدین ترتیب، ساختاری ساده دارند اما در زبان فارسی، فعلهای جدید معمولا از ترکیب با مصدر «کردن» ساخته شده و ساختاری مرکب دارند. برای نمونه، «کپی کردن» به جای «کپیدن» و «تلفن کردن» به جای «تلفنیدن». مقایسه کنید با همتای این دو فعل در زبان فرانسه که با پسو‌ند فعل‌ساز er- ساخته شده‌اند: téléphoner و copier. فعلهای «طلبیدن»، «فهمیدن» و «بلعیدن» از تک‌نمونه‌های ساخت فعل با پس‌وند هستند. در فارسی گفتاری، گاهی از پس‌وند برای فعل‌سازی استفاده می‌شود. بهترین نمونه‌ی آن «زنگیدن» است که به جای «زنگ زدن» به کار رفته و حتی صرف می‌گردد: «زنگید» (زنگ زد)، «بزنگ» (زنگ بزن)، «می‌زنگم» (زنگ می‌زنم).

پس‌وند «ستن»

پس‌وند «ستن» زایا نیست. بدین معنا که دیگر برای ساخت فعل جدید به کار نمی‌رود اما در گذشته، پس‌وندی زایا می‌بود و به ویژه در فارسی میانه، برای ساخت مصدر مجهول کاربرد گسترده‌ای می‌داشت. فعلهای زیر از نمونه‌ی فعلهایی هستند که با پس‌وند «ستن» ساخته شده‌اند: