مصدر ریخت صرف‌نشده‌ی فعل است و تنها معنای آن را در بر دارد. مصدر یک فعل هیچ آگاهی‌ای پیرامون زمان، وجه، نمود و شخص آن فعل نمی‌دهد. برای نمونه، مصدر «رفتن» اطلاعی پیرامون زمان رفتن و شخص انجام‌دهنده‌ی آن در اختیار نمی‌گذارد اما از ریخت صرف‌شده‌ای همچون «رفتم» می‌توان در یافت که زمان فعل «گذشته»، وجه آن «گزارشی»،‌ نمود آن «ساده» و فاعل آن «اول شخص مفرد» است.

پس‌وند مصدر

پس‌وند مصدر در اصل، «-تن» (tan-) است. در گذر زمان، «-تن» پس از واکه‌ها و همخوانهای «ن» و «ر» به «-دن» (dan-) دگرگون گشته‌است. بنا بر این، در فارسی امروزین، پس‌وند مصدر یا «-دن» یا «-تن» است.

دگرگونی پس از واکه‌ها
ریخت کهنریخت کنونی
آمتن
âmatan
آمدن
âmadan
داتن
dâtan
دادن
dan
دیتن
dîtan
دیدن
dan
شتن
shotan
شدن
shodan
بوتن
bûtan
بودن
dan
دگرگونی پس از «ن»
ریخت کهنریخت کنونی
خوانتن
khwântan
خواندن
khwândan
کنتن
kantan
کندن
kandan
دگرگونی پس از «ر»
ریخت کهنریخت کنونی
کرتن
kartan
کردن
kardan
خورتن
khortan
خوردن
khordan

مصدر بریده

مصدر ریخت کوتاه‌شده‌ای دارد که آن را مصدر بریده یا مصدر مُرَخَّم می‌نامند. مصدر بریده با انداختن «ن» (an) از پایان مصدر به دست می‌آید.

مصدر کاملمصدر بریده
رفتن
raftan
رفت
raft
کردن
kardan
کرد
kard
گفتن
goftan
گفت
goft

مصدر بریده در موردهایی معین، به جای مصدر کامل به کار می‌رود. برای نمونه: